نرمافزار بهعنوان سرویس (Service as a software) چیست؟
نرمافزار بهعنوان سرویس یا SaaS معمولاً بهعنوان یک مدل نرمافزار مبتنی بر فضای ابری شناخته میشود که برنامهها را از طریق مرورگر اینترنت در اختیار کاربران قرار میدهد. در این مدل، فروشندگان SaaS سرویسها و اپلیکیشنها را میزبانی میکنند تا مشتریان در صورت نیاز به آنها دسترسی داشته باشند.
با استفاده از SaaS، لازم نیست نگران نگهداری سرویس یا مدیریت زیرساختهای پشتصحنه باشید؛ فقط کافی است به این فکر کنید که چگونه میخواهید از نرمافزار استفاده کنید. یکی دیگر از ویژگیهای رایج در این مدل، شیوه قیمتگذاری اشتراکی یا پرداخت بر اساس میزان استفاده است، بهجای اینکه کل قابلیتها را یکباره و با هزینه زیاد خریداری کنید.
مثال رایج SaaS یک برنامه ایمیل تحت وب است که میتوانید از طریق آن ایمیل ارسال و دریافت کنید، بدون اینکه لازم باشد امکانات جدید به آن اضافه کنید یا سرورها و سیستمعاملهای مربوط به آن را مدیریت کنید.
صنعت فناوری برای دستهبندی سرویسها از اصطلاحاتی مثل زیرساخت بهعنوان سرویس (IaaS)، بستر بهعنوان سرویس (PaaS) و نرمافزار بهعنوان سرویس (SaaS) استفاده میکند. در AWS تمرکز اصلی بر روی راهحلها است، اما در اینجا برای سادهسازی همان دستهبندی سنتی (IaaS, PaaS, SaaS) استفاده میشود تا بتوانید راحتتر مدل مناسب نیازهای خود و استراتژی استقرار آن را انتخاب کنید.
چرا SaaS مهم است؟
SaaS مهم است چون دسترسی کسبوکارها را به نرمافزارهای قدرتمندی فراهم میکند که پیشتر استفاده از آنها در محیطهای داخلی (on-premises) بسیار پرهزینه یا سخت بود.
فروشنده SaaS سختافزار، ابزارهای نرمافزاری و اپلیکیشن را در دیتاسنتر یا محیط ابری خود مدیریت میکند. شما میتوانید نرمافزار را مستقیماً از مرورگر یا اپلیکیشن موبایل استفاده کنید. مدل اشتراکی SaaS همچنین این امکان را میدهد که بسته به نیاز کسبوکار، میزان استفاده خود را بالا یا پایین ببرید.
مزایای SaaS:
-
دسترسی ابری: امکان استفاده از SaaS از هر دستگاهی که به اینترنت متصل است.
-
هزینه اولیه کمتر: بدون نیاز به خرید لایسنس یا سختافزار.
-
هزینه جاری کمتر: هزینههای نگهداری و ارتقا تحت پوشش فروشنده است.
-
استقرار سریع: بدون نیاز به نصب و پیکربندی طولانی.
-
مقیاسپذیری بر اساس نیاز: اضافه کردن کاربران یا امکانات جدید بهسادگی.
-
قابلیت اطمینان بالا: تضمین زمان در دسترس بودن (uptime) نزدیک به ۹۹٪ یا ۹۹.۹٪.
-
بهروزرسانی خودکار: وصلههای امنیتی و بهروزرسانیها بهصورت خودکار انجام میشود.
-
یکپارچگی با سیستمهای دیگر: از طریق APIها.
-
دادهها و تحلیل لحظهای: امکان دریافت گزارشهای کاربردی در همان لحظه.
SaaS چگونه کار میکند؟
SaaS از طریق مدل تحویل ابری عمل میکند. فروشندگان معمولاً برنامهها و دادهها را روی سرورهای خود یا سرورهای یک ارائهدهنده ابری دیگر میزبانی میکنند و همچنین مدیریت سیستمعامل، پلتفرم و نرمافزارهای میانی را برعهده دارند.
پس از خرید اشتراک SaaS، مشتری از طریق ثبتنام و ورود در مرورگر به اپلیکیشن دسترسی پیدا میکند. اغلب فروشندگان SaaS از مدل چند-مستاجری (multi-tenant) استفاده میکنند؛ یعنی یک نسخه نرمافزار روی سرورهای فروشنده میزبانی شده و به کاربران مختلف ارائه میشود.
توافقنامه سطح خدمات (SLA)
SLA یک قرارداد قانونی است که شرایط استفاده از محصول SaaS را مشخص میکند؛ شامل:
-
سطح سرویس (مانند زمان در دسترس بودن و امنیت)
-
پشتیبانی
-
بهروزرسانی خودکار
-
مسئولیتهای مشتری
برای مثال، اکثر کسبوکارها باید مالک دادههای خود باقی بمانند، حتی اگر اطلاعاتشان روی سرورهای فروشنده ذخیره شود. SLA معمولاً این موضوع را تضمین میکند و حق بازیابی دادهها در هر زمان را برای شما محفوظ نگه میدارد.
نمونههای رایج SaaS
-
نرمافزارهای مدیریت ارتباط با مشتری (CRM)
-
برنامههای برنامهریزی منابع سازمانی (ERP)
-
نرمافزارهای بازاریابی ایمیلی
-
نرمافزارهای حسابداری
-
منابع انسانی
-
نرمافزارهای امنیتی
-
ابزارهای همکاری (collaboration tools)
-
سرویسهای ویرایش اسناد
-
نرمافزارهای ارتباطی
-
نرمافزارهای مرکز تماس (Contact Center)
مقایسه SaaS با مدلهای سنتی دیگر رایانش ابری
بستر بهعنوان سرویس (PaaS)
PaaS زیرساخت سختافزاری و نرمافزاری لازم برای ساخت و نگهداری اپلیکیشنها را فراهم میکند. ارائهدهندگان ابری ابزارهای توسعه نرمافزار را میزبانی میکنند و به کمک APIها توسعه، تست، اجرا و مقیاسپذیری اپلیکیشنها سریعتر و ارزانتر انجام میشود.
-
SaaS در برابر PaaS: SaaS برای انجام کارهای مشخص است، در حالی که PaaS زیرساخت مدیریتشده برای توسعه نرمافزار میدهد.
زیرساخت بهعنوان سرویس (IaaS)
IaaS خدماتی مثل شبکه، سرورها (مجازی یا فیزیکی) و ذخیرهسازی داده را ارائه میدهد. این مدل بالاترین سطح کنترل و انعطافپذیری را برای منابع IT فراهم میکند.
-
SaaS در برابر IaaS: SaaS نرمافزار کامل با نگهداری را ارائه میدهد، در حالی که IaaS فقط اجزای اصلی مثل سرور یا ذخیرهسازی را فراهم میکند. اگر به بیشترین کنترل نیاز دارید، IaaS مناسبتر است؛ اگر راحتی و سهولت مد نظر است، SaaS گزینه بهتری است.
