مستندات API مجموعهای از دستورالعملهای قابلخواندن برای انسان است که نحوه استفاده و یکپارچهسازی با یک API را توضیح میدهد.
مستندات API شامل اطلاعات دقیق درباره نقاط پایانی (endpoints)، متدها، منابع، پروتکلهای احراز هویت، پارامترها و هدرهای در دسترس یک API است، همچنین نمونههایی از درخواستها و پاسخهای رایج را نیز در بر میگیرد. مستندات مؤثر API تجربه توسعهدهنده را برای APIهای خصوصی، شراکتی و عمومی بهبود میبخشد، اما برای هر نوع API مزایای متمایزی نیز دارد. برای مثال، مستندات API خصوصی همکاری بین تیمها را تقویت میکند، در حالی که مستندات API عمومی به مدیران کمک میکند مورد استفاده مورد انتظار یک API شخص ثالث را درک کنند و تشخیص دهند آیا این API به پیشبرد اهداف کسبوکار سازمانشان کمک خواهد کرد یا خیر. تیمهایی که مستندسازی API را در اولویت قرار میدهند، معمولاً نرخ پذیرش بالاتر API، تعداد کمتر تیکتهای پشتیبانی و در مورد APIهای عمومی، افزایش درآمد را تجربه میکنند.
در ادامه، ابتدا نقش مستندات API را در دنیای API-first بررسی میکنیم. سپس اجزای کلیدی مستندات API و برخی از بهترین شیوههای مستندسازی API را مرور خواهیم کرد. در نهایت، بررسی میکنیم که پلتفرم Postman API چگونه به تولیدکنندگان امکان میدهد مستنداتی ایجاد کنند که مصرفکنندگان را برای موفقیت آماده میکند.
چرا مستندات API در دنیای API-first حیاتی است؟
API-first یک مدل توسعه است که در آن برنامهها با ترکیب سرویسهای داخلی یا خارجی که از طریق API ارائه میشوند، مفهومپردازی و ساخته میشوند. این رویکرد نهتنها به تیمها امکان میدهد برنامههایی با کارایی بالا بسازند که توسط شبکهای پیچیده از میکروسرویسها پشتیبانی میشوند، بلکه مکمل استراتژی «API بهعنوان محصول» نیز هست؛ استراتژیای که در آن APIها بهعنوان محصولات قابل فروش به مصرفکنندگان شخص ثالث عرضه میشوند. به همین دلیل، تعداد فزایندهای از سازمانها در حال پذیرش استراتژی API-first هستند تا بهصورت سیستماتیک APIهای باکیفیتی توسعه دهند که اهداف کسبوکار را از راههای گوناگون پیش میبرند.
مستندات API نقشی حیاتی در تضمین موفقیت هر API ایفا میکند؛ چه خصوصی باشد و چه عمومی. برای مثال، مستندات API داخلی همکاری بین تیمها را تسهیل میکند، تکرار کد را کاهش میدهد و فرآیند ورود کارکنان جدید را سادهتر میسازد. این مزایا تضمین میکنند که هر تیم بتواند بهطور مؤثر در مسیر هدف نهایی یعنی ارائه نرمافزار عالی به کاربران حرکت کند. در مقابل، مستندات API عمومی به مصرفکنندگان بالقوه کمک میکند API را درک و با آن آزمایش کنند که این موضوع به افزایش پذیرش و در نتیجه افزایش درآمد منجر میشود. در واقع، گزارش وضعیت API شرکت Postman نشان میدهد که مستندات یکی از چهار عامل اصلی است که مدیران هنگام تصمیمگیری برای یکپارچهسازی با یک API شخص ثالث در نظر میگیرند.
رایجترین انواع مستندات API کداماند؟
انواع مختلفی از مستندات API وجود دارد و هرکدام نقش مهمی در کمک به مصرفکنندگان برای استفاده مؤثر از API ایفا میکنند. چهار نوع از رایجترین آنها عبارتاند از:
مستندات مرجع (Reference documentation)
مستندات مرجع معمولاً فهرستی از تمام نقاط پایانی ارائه میدهد و متدها، پارامترها و انواع دادههای پذیرفتهشده هرکدام را شرح میدهد. این نوع مستندات همچنین با زبانی ساده توضیح میدهد که هر endpoint دقیقاً برای انجام چه کاری طراحی شده است.
نمونهها و قطعهکدها
مستندات مبتنی بر نمونه، مثالهایی از درخواستها و پاسخهای رایج API ارائه میدهد. این نوع مستندات اغلب به چندین زبان برنامهنویسی در دسترس است و به خواننده کمک میکند درک بهتری از رفتار API داشته باشد.
یادداشتهای انتشار (Release notes)
یادداشتهای انتشار شامل بهروزرسانیهایی درباره تغییرات مهم در API هستند، مانند قابلیتهای جدید، رفع باگها یا وصلههای امنیتی. این یادداشتها منبعی مهم برای مصرفکنندگان API محسوب میشوند، زیرا برخی تغییرات ممکن است بر کدهای آنها تأثیر بگذارد.
آموزشها (Tutorials)
برخی مستندات API بهصورت آموزشهای گامبهگام ارائه میشوند که نحوه استفاده از API را توضیح میدهند. این آموزشها معمولاً بر یک مورد استفاده مشخص تمرکز دارند و ممکن است جریانهای کاری رایج برای شروع کار، مانند احراز هویت، را نیز پوشش دهند.
هنگام ایجاد مستندات API چه مواردی باید گنجانده شود؟
هر API متفاوت است و در نتیجه به مستنداتی نیاز دارد که متناسب با مصرفکنندگان آن طراحی شده باشد. با این حال، اجزای زیر میتوانند بهعنوان یک چکلیست اولیه برای ایجاد مستندات باکیفیت API در نظر گرفته شوند:
دستورالعملهای احراز هویت
احراز هویت به حفظ امنیت دادههای API کمک میکند و نخستین مانعی است که یک توسعهدهنده هنگام استفاده از یک API جدید با آن روبهرو میشود. اگر فرآیند احراز هویت یک API بیش از حد پیچیده یا بهخوبی مستند نشده باشد، ممکن است توسعهدهنده دلسرد شود و تصمیم بگیرد از API دیگری استفاده کند. بنابراین، مستندات API باید توضیحی شفاف از روشهای احراز هویت موجود ارائه دهد و دستورالعملهای دقیق و مرحلهبهمرحله برای دریافت و استفاده از اعتبارنامههای احراز هویت فراهم کند.
اطلاعات دقیق درباره هر endpoint، عملیات و منبع
مستندات API باید نمایی جامع از تمام endpoints و عملیات API ارائه دهد، از جمله پارامترها، هدرها و بدنههای درخواست و پاسخ. همچنین باید مدلهای داده مرتبط را بهطور کامل توضیح دهد، از جمله ویژگیهای اجباری و مقادیر پیشفرض، حداقل و حداکثر. این جزئیات تضمین میکنند که تمام موارد استفاده ممکن پوشش داده شدهاند و به مصرفکنندگان امکان میدهند درخواستهای پیچیدهای بسازند که در غیر این صورت مستعد خطا بودند.
نمونههایی از درخواستها و پاسخهای رایج
نمونهها بخش حیاتی مستندات مؤثر API هستند، زیرا به مصرفکنندگان کمک میکنند رفتار endpointها را در شرایط مختلف درک کنند. تولیدکنندگان باید نمونه درخواستها را به چندین زبان کلاینت ارائه دهند، همچنین نمونه پاسخهایی که به مصرفکنندگان امکان میدهد مشکلات احتمالی را عیبیابی کنند. نمونهها همچنین میتوانند برای راهنمایی کاربران جدید در یک توالی از فراخوانیهای API که بخشی از یک جریان کاری خاص هستند استفاده شوند و دید مهمی درباره پشتیبانی API از موارد استفاده پیشرفته ارائه دهند.
شرایط استفاده (Terms of Use)
مستندات API عمومی باید شامل شرایط استفاده باشد؛ یک توافقنامه حقوقی که به تولیدکنندگان کمک میکند اطمینان حاصل کنند دادهها و قابلیتهای API مورد سوءاستفاده قرار نمیگیرد. این بخش همچنین باید اطلاعاتی درباره محدودیت نرخ (rate limits) API ارائه دهد که مشخص میکند یک مصرفکننده در یک بازه زمانی معین چند فراخوانی میتواند انجام دهد. محدودیت نرخ به محافظت از API در برابر حملات منع سرویس (DoS) و سایر فعالیتهایی که میتوانند عملکرد آن را مختل کنند کمک میکند. مصرفکنندگانی که از حد مجاز فراتر بروند، بهطور موقت قادر به اجرای فراخوانیهای بیشتر نخواهند بود که میتواند به قطعیهای قابل مشاهده برای کاربران منجر شود.
چگونه مستندات API بنویسیم؟
نوشتن مستندات API یک فرآیند چندمرحلهای است که نیازمند آشنایی با قابلیتهای API، همدلی با مصرفکنندگان و تمایل به تکرار و بهبود است. برای اطمینان از اثربخشی مستندات، باید:
API را بهخوبی درک کنید
هر کسی که مستندات API مینویسد باید نهتنها هدف API را بداند، بلکه با endpoints، متدها، پارامترها، انواع دادههای پذیرفتهشده و سازوکارهای احراز هویت آن نیز آشنا باشد. این موضوع تضمین میکند مستندات دقیق و کامل باشند.
مخاطب خود را بشناسید
مستندات API توسط طیف گستردهای از مخاطبان با سطوح مختلف دانش فنی استفاده میشود. بنابراین شناسایی مخاطب اصلی و درک نیازهای او برای مفید بودن مستندات ضروری است.
برای رایجترین موارد استفاده، دستورالعملهای دقیق ارائه دهید
در کنار مستندسازی کامل قابلیتهای API، باید توجه ویژهای به رایجترین موارد استفاده داشت. جزئیات اضافی مانند نمونه کد و درخواستهای نمونه به مصرفکنندگان کمک میکند سریعتر کار خود را آغاز کنند.
مستندات را بازبینی، تست و تأیید کنید
همه اشتباه میکنند، بنابراین تست کامل مستندات پیش از انتشار ضروری است. این فرآیند باید شامل مرور کامل تمام موارد استفاده و درخواستها، و همچنین بازبینی توسط یک ذینفع دیگر باشد که مستقیماً در نوشتن مستندات دخیل نبوده است.
مستندات را بهصورت مداوم بهروزرسانی کنید
APIها بهسرعت تکامل مییابند و مستندات قدیمی میتوانند مصرفکنندگان را سردرگم کرده و اعتماد آنها را از بین ببرند. بنابراین ضروری است مستندات هر بار که کد جدیدی منتشر میشود بهصورت منظم بازبینی و در صورت نیاز بهروزرسانی شوند.
برخی از بهترین شیوهها برای ایجاد مستندات API کداماند؟
مستندات API یک خروجی حیاتی است که تأثیر قابلتوجهی بر مصرفکنندگان دارد و کیفیت آن مستقیماً با موفقیت کلی API مرتبط است. بنابراین تیمها باید هنگام نوشتن مستندات API به بهترین شیوههای زیر پایبند باشند:
یک داستان قانعکننده روایت کنید
هر API نقشی منحصربهفرد در زیستبوم نرمافزاری تولیدکنندگان و مصرفکنندگان خود دارد و مستندات API مسئول روایت این داستان هستند. خوانندگان باید بتوانند بفهمند API برای چه کسانی طراحی شده، چگونه میتوان از آن استفاده کرد و چگونه به تحقق اهداف آنها کمک میکند. این تصویر کلی، زمینهای مهم برای جزئیات فنی فراهم میکند.
مستندات را بهروز نگه دارید
بسیاری از تیمهای توسعه API چندین بار در هفته تغییرات کد منتشر میکنند، که این موضوع خطر قدیمی شدن مستندات را افزایش میدهد. مستندات قدیمی اعتماد مصرفکنندگان را از بین میبرد، بهویژه زمانی که تغییرات با نسخههای قبلی سازگار نباشند. بنابراین باید فرآیند بهروزرسانی مستندات بهصورت سیستماتیک انجام شود و تغییرات در یک changelog ثبت شوند.
برای طیف متنوعی از مخاطبان بنویسید
مستندات API منبعی مهم برای گروه گستردهای از متخصصان فنی و تجاری است. توسعهدهندگان برای یادگیری نحوه تعامل با API به مستندات مراجعه میکنند، در حالی که مدیران فناوری ممکن است از آن برای درک قیمتگذاری و ارزیابی ارزش تجاری API استفاده کنند. نویسندگان مستندات باید این تنوع مخاطب را در نظر داشته باشند و بدون غرق شدن در زبان بیشازحد فنی، هدف کلی API را شفاف بیان کنند.
نمونههایی از مستندات API کداماند؟
شبکه API عمومی Postman یک کاتالوگ جهانی و متمرکز از APIهاست که تولیدکنندگان میتوانند APIها و مستندات خود را با جامعهای متشکل از بیش از ۴۰ میلیون توسعهدهنده به اشتراک بگذارند. تیمهایی که مستندات API خود را در این شبکه منتشر میکنند میتوانند توضیحات دقیق، آموزشها، نمونه درخواستها و پاسخها و متغیرهای محیطی ارائه دهند؛ امری که به افزایش پذیرش API و کاهش حجم تیکتهای پشتیبانی کمک میکند. برخی از تیمهایی که مستندات بسیار باکیفیتی در این شبکه منتشر کردهاند شامل Stripe، Notion، PayPal، Amplitude، Salesforce و DoorDash هستند و این فهرست تنها بخشی از نمونههاست.
چرا از Postman برای مستندسازی API استفاده کنیم؟
پلتفرم Postman API شامل قابلیتهایی است که به تیمها امکان میدهد مستندسازی مؤثر را به بخش اصلی جریان کاری API خود تبدیل کنند. با Postman میتوانید:
تولید خودکار مستندات API:
Postman به کاربران امکان میدهد برای هر تعریف OpenAPI 3.0 و هر کالکشنی که ایجاد میکنند، مستندات API را بهصورت خودکار تولید کنند. این مستندات شامل اطلاعات مربوط به هر مسیر، عملیات و مدل داده است، در حالی که مستندات کالکشن شامل نمونه کد به زبانهای مختلف و جفتهای کلید-مقدار برای پارامترها، هدرها و بدنههای درخواست میشود.
بهروز نگه داشتن مستندات API:
Postman مستندات را بهطور خودکار با آخرین تغییرات تعریف یا کالکشن هماهنگ میکند تا مصرفکنندگان همواره به جدیدترین اطلاعات دسترسی داشته باشند.
افزودن جزئیات بیشتر به مستندات کالکشن:
تولیدکنندگان API میتوانند توضیحات، متن، جدول و تصویر را از طریق ویرایشگر بصری Postman یا ویرایشگر کلاسیک Markdown به مستندات اضافه کنند تا درک بهتری از هدف و عملکرد endpointها فراهم شود.
استفاده از متغیرها برای اتصال مستندات به محیطهای مشخص:
کاربران Postman میتوانند مقادیر متغیر را برای محیطهای خاص ایجاد و ذخیره کرده و آنها را بهعنوان بخشی از مستندات به اشتراک بگذارند. این قابلیت بهویژه برای تیمهایی مفید است که میخواهند محیط تستی در کنار مستندات API خود ارائه دهند.
انتشار مستندات در کنار سایر داراییهای عمومی API:
تولیدکنندگان میتوانند مستندات خود را در کنار ورکاسپیسها و کالکشنها در شبکه API Postman منتشر کنند تا مصرفکنندگان راحتتر API را کشف کرده، بررسی کنند و کار با آن را آغاز نمایند. همچنین امکان انتشار مستندات در دامنههای عمومی نیز وجود دارد.
